Việt Nam và Hàn Quốc bắt đầu ký kết Biên bản ghi nhớ thu nạp lao động theo chương trình phổ thông (EPS) từ năm 2004. Kể từ đó đến nay, Việt Nam đã đưa 73.000 cần lao sang Hàn Quốc làm việc. Nhưng trước tình trạng người lao động Việt Nam bỏ trốn khỏi nơi ngụ và làm việc phi pháp tại Hàn Quốc nên phía Hàn Quốc đã tạm dừng tiếp nhận lao động Việt Nam sang làm việc. Để tìm duyên do trên, mới đây Bộ lao động-Thương binh và Xã hội (LĐ-TB-XH) phối hợp với Tổ chức lao động Quốc tế (ILO) tổ chức hội thảo ban bố kết quả nghiên cứu “Các nguyên tố ảnh hưởng đến việc người lao động Việt Nam hết hạn giao kèo cần lao tại Hàn Quốc không về nước, ở lại hàm và làm việc không có giấy tờ hợp pháp”. Nghiên cứu do Cục Quản lý lao động ngoài nước cùng Viện Khoa học lao động và Xã hội (Bộ LĐ-TB-XH) thực hiện. Kết quả khảo sát 243 người cần lao (trong đó có 100 cần lao hợp pháp đang làm việc ở Hàn Quốc, 98 cần lao hợp pháp đã về nước và 45 lao động không có giấy má hợp pháp đã về nước) cho thấy: Các nhân tố ảnh hưởng đến việc lao động Việt Nam hết hạn hợp đồng cần lao không về nước, ở lại ngụ, làm việc không có giấy má hợp pháp ở Hàn Quốc, gồm 4 nhóm chính. Thứ nhất là do hạn chế về nhận thức, ý thức của nhiều lao động Việt Nam. Thứ hai, nhu cầu sử dụng lao động di cư không có giấy má hợp pháp của các chủ sử dụng lao động Hàn Quốc. Thứ ba, liên tưởng đến công tác tuyển dụng và quản lý cần lao đi làm việc ở Hàn Quốc, do thiếu các buộc ràng pháp lý giữa cơ quan phái cử lao động và người cần lao. Thứ tư, nhóm các yếu tố liên hệ đến môi trường và thể chế, chính sách và công tác quản lý cần lao thiên cư của Hàn Quốc.
Qua cuộc khảo sát có thể thấy, ngoài nguyên nhân cốt yếu là do tinh thần, nhận thức của cần lao Việt Nam còn hạn chế, sau khi hết hạn giao kèo không chịu về nước thì còn có căn do quan yếu không kém dẫn đến thực trạng nói trên chính là nhu cầu sử dụng cần lao di trú không có giấy tờ hợp pháp của các chủ sử dụng cần lao Hàn Quốc khá cao. Do tâm lý cảm tình với cần lao Việt Nam nên nhiều chủ dùng lao động Hàn Quốc sẵn sàng sử dụng cần lao Việt Nam không có giấy má hợp pháp, vị những lao động bất hợp pháp này đã có thời gian làm việc tại Hàn Quốc, có trình độ nhất mực nên khi dùng họ không mất thời kì đào tạo lại. Mặt khác, quy trình tuyển dụng cần lao nước ngoài ở Hàn Quốc còn quá chặt đẹp, mất nhiều thời gian, khiến đơn vị tuyển dụng lao động rất tốn kém. Trong khi đó, mức xử phạt về tài chính với các chủ dùng cần lao vi phạm về hành vi này còn nhẹ… Tại hội thảo, bà Nguyễn Thị Lan Hương, Viện trưởng Viện Khoa học cần lao và Xã hội phân tách, người Việt Nam cần lao tại Hàn Quốc được nhận mức lương cao gấp 7-10 lần so với làm việc trong nước, tính bình quân một lao động sau 5-6 năm làm việc hợp pháp tại Hàn Quốc có thể gửi về gia đình được 50.000-70.000USD. Mặt khác, do phí mà không ít cần lao phải bỏ ra để làm thủ tục xuất cảnh quá cao, nhàng nhàng từ 80-200 triệu đồng nên sau khi hết hạn giao kèo, nhiều người đã bỏ trốn ra ngoài cần lao tự do để mong gỡ gạc thêm. Thậm chí, nhiều lao động ngay từ khi bước chân sang Hàn Quốc đã có ý định tìm cách ở lại Hàn Quốc lâu dài hay bỏ ra ngoài tìm kiếm việc làm có thu nhập cao hơn. Tuy nhiên, từ giác độ cơ quan quản lý, ông Nguyễn Thanh Hòa, Thứ trưởng Bộ LĐ-TB-XH chưa tán đồng với một số kết quả của cuộc khảo sát. Theo ông Hòa, khảo sát cho thấy nhàng nhàng mỗi cần lao Việt Nam mất khoảng một năm làm việc để thu lại tổn phí xuất cảnh, nhưng theo tính tình của bộ, mỗi cần lao chỉ mất khoảng 2-3 tháng là có thể “hoàn vốn”. Về số tiền 80-200 triệu đồng mà nhiều cần lao phải chi ra để xuất cảnh, ông Hòa cho rằng, do nhiều lao động không biết cơ chế của bộ nên đã bỏ tiền “chạy” đi xuất khẩu lao động nên mới tốn kém như thế. Thứ trưởng Nguyễn Thanh Hòa cũng nhấn mạnh, trong thời kì tới, để hạn chế người lao động bỏ trốn không về nước đúng hạn, phải có các chế tài để buộc ràng người cần lao trước khi sang Hàn Quốc làm việc. Bài và ảnh: LAN HƯƠNG |
Thứ Ba, 23 tháng 7, 2013
Cần có chế tài đủ mạnh
