Thứ Ba, 23 tháng 7, 2013

Trường cho con nhà giàu?

Tôi tự hỏi, vì sao Hà Nội lại chỉ có 30 trường công lập chất lượng cao (CLC) với mức học phí lên đến hơn 3 triệu đồng/tháng mà không phải hết thảy trường đều là CLC? Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân đã khẳng định mục tiêu chính của giáo dục là phải nâng cao chất lượng. Vấn đề này phải làm toàn ngành chứ vì sao lại chỉ làm tại một số địa phương?

Trong giờ học của học trò Trường THPT Trưng Vương (quận 1, TP HCM). Ảnh: TẤN THẠNH

Con nhà nghèo bị thiệt

Quốc gia chỉ đầu tư cho một số trường, còn những trường khác thì sao? Về nguyên tắc, nếu đã có trường CLC thì cũng có trường chất lượng thấp. Dễ thường nếu không được nhà nước đầu tư cảnh quan xanh, sạch, đẹp; có phòng học bảo đảm điều kiện nhiệt độ, ánh sáng; có đủ các phòng chức năng, phòng, bộ môn phục vụ chương trình CLC; thiết bị giáo dục đồng bộ, đương đại, internet, đội ngũ đay đả đạt chuẩn… thì chất lượng đào tạo của các trường thấp, sản phẩm đầu ra của họ không đáng tin cẩn? Tôi không tin là như thế. Thật hí hước khi nghĩ đến việc ngày mai sẽ có một lứa công dân “chất lượng cao” và những “công dân cấp thấp” vì chủ trương này.

Chúng ta đang hướng đến sự bình đẳng trong giáo dục nhưng chính chính sách này lại đẩy mạnh khoảng cách giàu nghèo. Đáng ra, khoảng cách này phải được hạn chế tối đa trong môi trường giáo dục. Dân đóng góp thuế cho nhà nước như nhau nhưng sự hưởng thụ sao lại khác nhau? Với mức sống của người dân như bây giờ, nói thực, trường CLC chỉ phục vụ cho con nhà giàu. Công chức quốc gia thì không kham nổi mức học phí của trường này cho con cái học tập. Còn con nhà nghèo, dù học giỏi, làm sao dám mơ được học trường CLC. Điều này khiến trẻ con cũng tự phân biệt giàu nghèo, em thì tự ti, em thì coi thường bạn học.

Đó là chưa nói chính sách này mâu thuẫn với quy định phải học đúng tuyến của ngành giáo dục hiện nay. Giả dụ trường A đóng tại phường tôi ở, được đầu tư là trường CLC nhưng gia đình không có đủ 3 triệu đồng/tháng để đóng học phí thì biết gửi con cháu vào đâu? Sang trường khác ư, người ta chắc chắn sẽ không nhận vì phải nhận học trò đúng tuyến của phường mình. Như vậy là chỉ vì tiền, con cháu tôi sẽ thất học, trong khi nhà nước đã phổ cập giáo dục tiểu học từ lâu rồi.

Phải đồng đẳng trong giáo dục

Cũng có quan điểm cho rằng trong khi nhà nước chưa đủ nguồn lực để đầu tư cho thảy thì nên có những trường CLC đi “tiên phong” để kéo nền giáo dục thoát khỏi tình trạng bê trệ. Tôi xác nhận tiền nào của nấy, nếu thu nhập không đủ sống thì phụ thân chẳng thể dồn tâm lực dạy tốt được nhưng nếu nhà nước thiếu tiền, không “ôm” nổi việc đầu tư cho các trường công thì hãy huy động tiền của dân để nâng cao chất lượng dạy học. Hãy tạo điều kiện để các trường tư thục phát triển mô hình trường CLC, hãy cho họ thuê đất, cho vay vốn và tương trợ về thuế.

Muốn có những trường công CLC thì có thể có cách làm khác hợp lý hơn, phải xã hội hóa một cách căn bản chứ không thể nửa vời thế này. Chẳng hạn thống kê xem ngân sách nhà nước có thể “bao” được bao lăm trường CLC để đầu tư sờ soạng, đầy đủ về cơ sở vật chất, nội dung các môn học cốt yếu theo chương trình chuẩn quốc gia nhưng được phép bổ sung và tinh giản thật hợp lý. Các thầy cô giáo được tuyển dụng đặc biệt và có đãi ngộ xứng đáng, học trò phải sang trọng kỳ thi tuyển khe khắt để tìm được những thiên tài nhưng khi vào học thì không phải trả thêm bất kỳ khoản phí nào. Ngoài ra, học trò có tình cảnh khó khăn nhưng học giỏi còn có thể được hưởng học bổng. Như thế chúng ta vẫn có một số trường phổ biến công CLC mà vẫn đảm bảo sự bình đẳng trong giáo dục. Học sinh ở đâu, dù học tốt vẫn được học trường CLC chứ không phải con nhà giàu, có tiền là được vào học, con nhà nghèo thì không.

Bên cạnh đó, nhà nước phải có chính sách ưu đãi cho các trường dân lập, tư thục. Nhà đầu tư sẽ được ưu tiên vay vốn với lãi suất thấp, được thuê đất, ưu đãi thuế… với điều kiện phải cam kết về chất lượng dạy học. Ai có tiền thì cho con vào học các trường này.

“Tôi không tán thành với chủ trương này. Tôi nghĩ quốc gia phải có sự cân đối đồng bộ, phải khuyến khích xã hội mở ra những trường CLC chứ không phải đẩy mạnh phân hóa giàu - nghèo hơn nữa như chủ trương này” - PGS Trần Xuân Nhĩ