Rừng lồ ô, tre nứa - khu vực xây dựng Thủy điện Đồng Nai 6 và 6A
Những hiệu quả thiết thực
Trong một cuộc phỏng vấn bên hố xí Quốc hội, Bộ trưởng Nguyễn Minh Quang đã từng khẳng định:"bây chừ loại ra thì rất khó. Loại ra vì cái gì? Nếu theo Nghị quyết 49 của Quốc hội thì vẫn phải trình ra Quốc hội xin chủ trương chứ không phải loại ngay, khi trình ra thì Quốc hội có thể đồng ý hoặc không đồng ý về chủ trương. Quan điểm là cứ theo quy định pháp luật hiện hành, nếu ảnh hưởng đến môi trường và các vấn đề tầng lớp khác thì chúng tôi sẽ làm theo pháp luật. Nhưng chúng ta cũng phải thấy là đang kêu gọi đầu tư, nhà đầu tư vào rồi thì cũng phải trân trọng, xử lý hài hòa lợi. Của quốc gia, nhà đầu tư và nhân dân.”Không phải ngẫu nhiên mà các cơ quan chức năng lại phải đau đầu với câu hỏi loại hay không một dự án thủy điện đã kéo dài suốt nhiều năm, những hiệu ích kinh tế dự án có thể mang lại thật sự là một cán cân đáng được cân nhắc thấu suốt.
Trong cảnh ngộ đất nước đang thiếu điện nghiêm trọng như hiện, sản lượng điện 1 tỷ KWh mà hai dự án có thể mang lại sau khi đi vào vận hành là một con số đáng được tôn trọng. Lượng điện này có thể cung cấp đủ cho 3 tỉnh Đăk Nông, Lâm Đồng và Bình Phước với giá trị gần 1.000 tỷ đồng. Giá bán điện chỉ 4,4 cents/KWh rẻ hơn các dự án thủy điện khác với giá từ 5-6 cents/KWh, đóng góp đáng kể cho nguồn điện quốc gia.
Đối với các xã huyện trong khu vực xây dựng dự án, Đồng Nai 6 và 6A có ý nghĩa thiết thực trong vấn đề bảo đảm an sinh từng lớp, tạo điều kiện phát triển kinh tế vùng. Phát biểu tại buổi họp với Đoàn khảo sát của Bộ Tài nguyên Môi trường trong chuyến khảo sát ngày 2 và 3/7 vùa qua, ông Đoàn Ngọc Nam, Chủ tịch UBND xã Phước Cát 2, huyện Cát Tiên, tỉnh Lâm Đồng (khu vực xây dựng thủy điện Đồng Nai 6A) nhấn mạnh việc xây dựng hai dự án này sẽ góp phần phát triển du lịch đường sông từ trọng tâm huyện đến thôn 3, thôn 4 xã Phước Cát 2 theo chủ trương của huyện Cát Tiên đến năm 2020. Cùng với đó, nếu dự án thủy điện được xây dựng hòa lưới điện nhà nước tỉnh sẽ được hưởng lợi từ chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng tăng cao theo Nghị định 99/2010/NĐ-CP, tương đương 18 tỷ mỗi năm. Nguồn thu này sẽ là tiền đề để xã xây dựng các chương trình phát triển kinh tế, xã hội, góp phần ổn định cuộc sống người dân.
Và bài toán đánh đổi…
Với những giá trị kinh tế hai dự án thủy điện có thể mang lại, không phải dễ dàng để đưa ra quyết định loại bỏ dự án ra khỏi quy hoạch. Đánh đổi giữa 137 ha diện tích VQG Cát Tiên lấy một công trình thủy điện nghìn tỷ, liệu có thể? Trong khi đó, 137ha này hoàn toàn nằm trọn ở phía Bắc Cát Lộc, tách biệt hẳn khỏi vùng lõi VQG Cát Tiên. Hơn nữa, hiện trạng rừng của khu vực này chỉ còn rừng hỗn giao, lồ ô và cây bụi. GS.TSKH Nguyễn Ngọc Lung, Chủ tịch Hội Khoa học-Kỹ thuật Lâm nghiệp Việt Nam cho biết: "Đây là một hệ sinh thái đang bị phá vỡ, ở đây không còn nhiều cây gỗ quý, nó đã bị khẩn hoang biến thành rừng điều, rừng tre nứa”. Đối với khu ngập nước Ramsar Bầu Sấu, khác hẳn với những nhầm lẫn của dư luận thời kì qua, hai dự án này có tác động hăng hái đến dòng chảy và hệ sinh thái đất ngập nước.
Nhà đầu tư từng bước núm…
Trong quy hoạch Bậc thang thủy điện đã được Thủ tướng Chính phủ phê chuẩn tại công văn số 1483/CP-CN ngày 19/11/2002, công suất bậc thang thủy điện Đồng Nai 6 có công suất 180 MW, dung tích hồ 683 triệu m3, diện tích ngập của hò chứa là 1.954 ha, trong đó có 732 ha diện tích đất thuộc VQG Cát Tiên. Tuy nhiên, từ tháng 05/2007, Công ty Cổ phần Tập đoàn Đức Long Gia Lai đã nghiên cứu và giao kèo với đơn vị tham mưu nhằm mục đích giảm thiểu tối đa diện tích chiếm đất, diện tích rừng và tác động môi trường. Theo đó, bậc thang thủy điện Đồng Nai 6 được chia thành hai bậc thang thủy điện Đồng Nai 6 và Đồng Nai 6A với tổng công suất 241 MW, diện tích chiếm đất chỉ còn 372 ha, trong đó diện tích chiếm đất thuộc VQG Cát Tiên là 137 ha, giảm thiểu đáng kể so với quy hoạch trước đó.
Đề cập đến bài toán đánh đổi, chúng ta cũng nên cân nhắc kỹ lưỡng bởi lẽ bản thân nhà đầu tư cũng đã đánh đổi ích tài chính của mình để đảm bảo vấn đề môi trường. Các thủy điện bậc trên sông Đồng Nai từ Đồng Nai 2 đến Đồng Nai 5 đều dùng 2 tổ máy tua bin Francis. Trong khi đó, hai dự án Đồng Nai 6 và 6A dùng tua bin Kaplan là loại tuabin có thể làm việc ở khuôn khổ lưu lượng và công suất rộng hơn so với tua bin Francis có cánh nhất thiết. Tuy nhiên, phí tổn thiết bị tua bin Kaplan cao hơn tuabin Francis nhưng bù lại tua bin Kaplan có hiệu suất cao hơn. Do có thể phát điện từ mức lưu lượng 30% lưu lượng thiết kế nên tua bin Kaplan có thể làm việc ngay khi lưu lượng về hồ thấp. Song song, quy trình vận hành hồ thủy điện Đồng Nai 6 và 6A bảo đảm duy trì dòng chảy hạ lưu liên tiếp 24/24h ở lưu lượng phát điện nhỏ nhất là 68m3/s. Thay vì tập trung trữ nước để vận hành vào giờ cao điểm với giá bán điện khá cao là 957 đ/KWh, hai dự án Đồng Nai 6 và 6A xả nước liên tiếp 24/24h để đảm bảo dòng chảy môi trường và chấp nhận giá bán điện chỉ còn 838đ/Kwh. Như vậy, có thể nhận thấy rõ sự đánh đổi của nhà đầu tư, ưng giảm lợi ích tài chính để đảm bảo nguyên tắc vận hành, bảo đảm lưu lượng nước về hạ du mỗi ngày. Hơn thế nữa, lợi ích tài chính của nhà đầu tư giảm nhưng lợi ích kinh tế của từng lớp sẽ gia tăng, người dân sẽ được hưởng giá điện khá thấp, phía hạ du cũng được đảm bảo dòng chảy môi trường.
Qua quá trình 7 năm ròng, chúng ta hoàn toàn không thể phủ nhận những gắng của Nhà đầu tư trong việc bảo đảm dòng chảy môi trường cũng như giảm thiểu diện tích chiếm đất. Hàng trăm tỷ đồng đã được đổ vào dự án với hy vọng công trình được thực hành để mang lại nguồn điện gần 1 tỷ KWh mỗi năm cho quốc gia. Thành thử mà cơ quan chức năng đã khôn cùng cẩn trọng khi xem xét, đánh giá hai dự án thủy điện này. Làm thế nào để hài hòa lợi ích của quốc gia, Nhà đầu tư cũng như người dân vẫn là một câu hỏi chưa có lời giải.
Ly Hoa |
