Thông tin Không gian văn hóa Hà Nội - nhìn lại để bước tiếp: Kỳ cuối - Nhìn vào kiến trúc mới của Thủ đô hôm nay

Cần đầu tư để bảo tồn làng nghề ở Hà Nội Rõ nét một tỉnh thành đương đại và năng động Kể từ khi Hà Nội mở rộng, quy hoạch tổ chức không gian không còn là một tỉnh thành trung tâm nữa, mà theo mô hình chùm đô thị, gồm khu đô thị trọng điểm và 5 thành thị vệ tinh. Ở cửa ngõ phía Tây có Hòa Lạc là thị thành khoa học, nơi tụ hợp trí tuệ và công nghệ tiên tiến nhất nước, là trọng tâm đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao của cả nước và vùng. Cửa ngõ phía Tây Nam có Xuân Mai là thị thành đại học và dịch vụ. Cửa ngõ phía Tây Bắc có Sơn Tây là hạt nhân thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, là thị thành văn hóa, lịch sử du lịch sinh thái, phát triển tiểu thủ công nghiệp, nông nghiệp sinh thái. Cửa ngõ phía Nam có Phú Xuyên phát triển công nghiệp, kho tàng, các dịch vụ trung chuyển, mai dong phân phối, tiếp vận hàng hóa. Cửa ngõ phía Bắc có tỉnh thành Sóc Sơn là tỉnh thành công nghiệp, dịch vụ cảng hàng không Nội Bài gắn với bảo tồn khu vực núi Sóc… Kề đó, xen kẽ chuồng tiêu xanh giữa thành phố và vùng nông thôn. Sau 5 năm khai triển thực hiện quy hoạch mở mang trong thời đoạn đầu, gương mặt kiến trúc thị thành đổi thay đến ngỡ ngàng, nhất là đai 2. Các khu tỉnh thành cao tầng ở Nam Thăng Long, Trung Hòa – Nhân Chính, Nam Trung Yên, Linh Đàm, Định Công, Hà Đông,… đã và đang xây dựng đồng bộ dần các dài, nhà trẻ, cửa hàng, sân vườn, cây xanh bóng mát, ao hồ để các đời dùng tiện lợi. Đặc biệt khu đô thị sinh thái Ecopark đã tạo cho cuộc sống con người hòa vào môi trường thiên nhiên: Cây xanh, sân vườn, mặt nước, mở ra một khuynh hướng phát triển mới mang tính vững bền cho Thủ đô văn minh, đương đại. Các trục đường Nguyễn Chí Thanh, Liễu Giai, Láng Hạ, Lê Văn Lương,… đã có thêm những công trình công cộng mới to, cao, đương đại, văn minh với đường nét, hình khối, nhịp độ kiến trúc phong phú, đa dạng, trông không kém cạnh các thành thị văn minh trên thế giới. Các kiến trúc sư và các ông chủ đã biết tránh nhại theo kiến trúc cổ điển Châu Âu mà mấy năm gần đây vẫn còn mắc phải. Gương mặt kiến trúc bữa nay đã góp phần làm cho Thủ đô có nhựa sống mới, vươn lên, hòa nhập với kiến trúc hiện đại trên thế giới. Nhiều khu nhà cấp 4 và chung cư 3 - 4 tầng xây dựng vào thời kỳ kinh tế khó khăn trong thập niên 60 - 70 của thế kỷ trước đã được xây dựng lại bằng những công trình cao tầng khang trang và đương đại, đáp ứng với nhu cầu sinh hoạt ngày càng cao của cán bộ, công viên chức. Giải pháp về nội thất các công trình đã mang tính dân tộc và đương đại. Nét văn hóa truyền thống vẫn hiện diện trong mỗi ngóc ngách của kiến trúc vùng nhiệt đới nóng ẩm, đã tạo được sự gần gũi đối với con người. Hà Nội mở mang sẽ tiếp nhận thêm nền văn hóa xứ Đoài, Hòa Bình,… cùng với nền văn hóa Thăng Long vốn có, sẽ tạo thêm sự đa dạng, phong phú và đặc sắc. Giằng co giữa bảo tàng và phát triển Những công trình kiến trúc mới của Hà Nội trong 5 năm qua đang đi vào quỹ đạo đúng với hướng phát triển vững bền. Tuy nhiên, dự báo quy mô dân số thành phố vào năm 2030 và năm 2050 là quá lớn, vượt ngưỡng thăng bằng sinh thái. Nếu phát triển với quy mô nhỏ hơn thì tỉnh thành sẽ dễ đáp ứng về môi trường sinh thái, tạo nên tỉnh thành xanh, mang tính vững bền hơn. Các thành phố vệ tinh có quy mô quá lớn, khác nào các thành phố loại 1, loại 2, loại 3, sẽ nảy sinh nhiều vấn đề phức tạp trong quản lý sau này. Từ trọng tâm tỉnh thành nhìn ra xung quanh thì hướng phát triển mở mang theo phía Bắc sông Hồng sẽ ít tốn kém để xây dựng hơn, sử dụng đất canh tác ít hơn, quỹ đất sẽ phong phú, thuận tiện cho phát triển xã hội hơn. Dùng Ba Vì làm đất dự trữ phát triển và xây trục đường Hồ Tây – Ba Vì là quá lớn, nên chăng rút ngắn có chừng mực về quy mô phát triển để thực hành đích đề ra dễ dàng hơn. Trong 5 năm qua, dù rằng đã có quy hoạch mở rộng, song vẫn chất tải vào trong đai 1 gồm khu phố cổ, khu phố cũ,… quá nhiều công trình cao tầng. Dẫn đến mật độ người sử dụng cao, đường sá, cống rãnh không đổi thay nên thẳng tính bị ùn tắc nghẽn liên lạc; khi mưa nhỏ nước cũng không có chỗ thoát, gây nên ngập úng ảnh hưởng đến đi lại. Các chợ truyền thống hầu như đã phá đi xây lên đó những siêu thị phối hợp văn phòng cao tầng. Người dân ngại vào chợ mới, do đó mà chợ cóc phát triển, gây cản trở giao thông, tạo nên gương mặt thị thành nhếch nhác. Hồ Gươm là lẵng hoa của Hà Nội, có nhiều cây xanh, đền chùa linh thiêng, cần giữ cho nơi đây có một không gian đẹp, thơ mộng, tĩnh để đáp ứng với nhu cầu nghỉ ngơi, thư giãn, tâm linh,… Song đôi lúc công luận cứ phải rộ lên những tiếng nói phản đối mỗi khi các nhà quản lý chủ trương cho xây dựng những công trình cao tầng hoặc mối manh các công cụ liên lạc công cộng ở xung quanh, ảnh hưởng xấu đến phong cảnh.. Vòng đai 2 và vành đai 4 vẫn chưa tạo được gương mặt kiến trúc, trước thế nào nay vẫn thế. Những khu thành phố mới làm nên nét đương đại của Thủ đô Hà Nội Xung quanh Hà Nội vốn có nhiều làng cổ với kiến trúc sân vườn hồ ao rất đẹp. Bảo tồn được sẽ phát triển du lịch rất tốt. Song, hầu như chơi có cơ quan nào lo bảo vệ, gìn giữ, mà để tự phát xây dựng đến mức phố không ra phố, làng không ra làng. Như làng Triều Khúc vốn lừng danh là một làng đẹp, có đình chùa đền miếu, ao hồ, cây quả, vườn hoa nên thơ. Đường làng gấp khúc quành với những cổng ngõ, cổng nhà đẹp, từng tồn tại hàng trăm năm. Nếu chủ trương không gìn giữ làng cổ thì quy hoạch lại theo thuộc tính thị thành có đường sá, cống rãnh nhà cửa đàng hoàng. Nhưng để xây dựng tự phát, nên vẫn con đường nhỏ hẹp, xe máy tránh nhau đã khó, nhà hai bên cao 4 - 5 tầng san sát, hàng xóm đối diện có thể bắt tay nhau… Làng cổ Đường Lâm là một khu di tích sống, tồn tại và phát triển. Muốn gìn giữ không chỉ là giải pháp cấm không cho xây dựng phát triển về chiều ngang, chiều cao mà phải có đất dự trữ để phát triển. Công trình mới phải cùng một giải pháp kiến trúc truyền thống, đồng thời hướng dẫn làm nghề sao cho bà con nông dân có thể sống với kinh tế du lịch. Các làng xã khác cũng cần chỉ dẫn cho quần chúng. # Làm nhà, sao cho hợp với môi trường phát triển nông thôn. Do không được hướng đẫn nên nhiều xóm thôn bắt chước tỉnh thành làm nhà ống cao 2 - 3 tầng. Trông xa lạ mà không hòa nhập với môi trường, phong cảnh nông thôn vốn có từ lâu đời. Nhìn chung, 5 năm tuy dài, nhưng để mở rộng một thị thành thì coi như mới bước đầu. Những gì đã thực hiện được như nền tảng để xây dựng bộ mặt kiến trúc mới mang tính đương đại, văn minh, văn hiến. KTS. ĐOÀN ĐỨC THÀNH