Tư duy mới lại yêu cầu phải lấy logic phát triển năng lực học sinh làm chính
“Phải nhận thức được điều này, thay đổi tư duy thì mới xây dựng được chương trình và làm sách được, nhưng đây là một vấn đề rất khó khăn,” giáo sư Báo san sớt. Vì vậy, sau khi được chuẩn y nó phải được cụ thể hóa ở từng nội dung. Tôi cho đây là đề án tốt nhất, nó thể hiện tư tưởng mới về giáo dục. Chương trình bấy lâu vốn được dư luận tầng lớp coi là quá tải.
Cũng theo giáo sư Báo, dù có chương trình, có sách theo đúng quan điểm đổi mới nhưng đội ngũ nghiêm phụ vẫn cũ thì cách tân giáo dục vẫn sẽ thất bại.
Với loạt bài “Đề án được kỳ vọng nhất của giáo dục Việt Nam”, báo điện tử Vietnam+ mong muốn mang lại cho độc giả thông báo cụ thể hơn về các nội dung cũng như những vấn đề can hệ đến Đề án này. Cuộc cách tân giáo dục lần thứ ba vào năm 1979 được tiến hành khi tổ quốc hoàn toàn thống nhất, cả nước đi lên theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Tư duy cũ của người làm sách là trọng, lấy logic khoa học của môn học làm chính và thành thử, nói cái gì thì phải đi từ a đến z một cách cẩn thận, có hệ thống.
Với Đề án đổi mới cơ bản toàn diện giáo dục đang được Ban chấp hành Trung ương Đảng coi xét duyệt y, tuy không dùng từ “canh tân” nhưng theo các chuyên gia giáo dục, về mặt bản chất chính là một cuộc cải cách giáo dục lần thứ 4 của Việt Nam. ” Bài 2: Dạy tích hợp, chương trình mới tăng hay giảm tải? Phạm Mai (Vietnam+).
Cũng theo giáo sư Hoàng Tụy, Đề án đã nêu rất kỹ lưỡng về triết lý giáo dục coi trọng việc đào tạo năng lực con người và đây là một ý kiến tiến bộ. “Theo tôi, đây là lần trước hết chúng ta có một Đề án trang nghiêm nhất về đổi mới giáo dục,” giáo sư Hoàng Tụy nhận định.
Chung ý kiến này, giáo sư Nguyễn Minh Thuyết đãi đằng: “Khi đọc đề án tôi thấy rất vui mừng. “Tôi nghĩ với việc quán triệt mục tiêu này thì hoạt động giáo dục trẻ mỏ sẽ phát triển tốt hơn. Tôi vui cho những người làm giáo dục Việt Nam và những người quan hoài tới giáo dục Việt Nam. Khi hợp nhất được tư tưởng này sẽ làm nền tảng cho các vấn đề khác.
” Theo giáo sư Thuyết, từ trước tới nay, giáo dục Việt Nam quan yếu việc đào tạo nhân lực cho tầng lớp nhưng nay quan yếu việc đào tạo năng lực cho cá nhân học trò. Đây là một Đề án lớn và ảnh hưởng tới quờ quạng mọi khâu trong hoạt động giáo dục và đặc biệt là tác động trực tiếp tới 22 triệu học sinh cả nước, tới từng gia đình. ” Có sẵn sàng "trả giá"? Tuy nhiên, thay đổi đích giáo dục cũng đồng nghĩa với việc tất cả hệ thống sẽ phải có sự tái cơ cấu, từ việc điều chỉnh đích các bậc học, đổi thay chương trình, thay sách giáo khoa đến đào tạo lại đay nghiến, đổi mới phương pháp giảng dạy, phương thức rà soát đánh giá và đua… Rất hy vọng đề án sẽ được ưng chuẩn, tuy nhiên, theo giáo sư Trần Xuân Nhĩ, Phó Chủ tịch Hiệp hội các trường đại học, cao đẳng ngoài công lập, Đề án này mang thuộc tính lâu dài và có tính định hướng.
Nên, câu hỏi đặt ra với người dân là chương trình mới có giảm tải? Bộ chủ trương dạy tích hợp để giảm số môn nhưng có giảm được dung lượng tri thức? học trò có cần phải oằn vai đeo sách đến trường và học thêm ngày đêm như hiện giờ? Theo Giáo sư Đinh Quang Báo, thành viên Ban soạn thảo Đề án đổi mới chương trình, sách giáo khoa sau năm 2015 thì hiện có rất nhiều thách thức đặt ra trong việc soạn sách giáo khoa mới, trong đó quan yếu nhất là vấn đề đổi thay tư duy.
Nhưng theo giáo sư Phạm Minh Hạc, nguyên Bộ trưởng Bộ Giáo dục, làm sao để hơn 1 triệu cha thay đổi được nếp, phương pháp giảng dạy đã theo họ hàng chục năm nay là một bài toán đau đầu của ngành.
Bài 1: Đề án được kỳ vọng nhất của giáo dục Việt Nam Ngay sau khi được ban bố trên các phương tiện thông tin đại chúng, Dự thảo Đề án đổi mới căn bản toàn diện giáo dục đã nhận được sự ủng hộ rất lớn của người dân. Điều này cũng được Bộ Giáo dục và Đào tạo xác định khi Bộ trưởng Phạm Vũ Luận khẳng định nghiêm phụ là nguyên tố chủ chốt và là khâu trước tiên phải bắt đầu khi đổi mới.
Cách làm đó tạo ra sự lung tung trong quản lý giáo dục, và kết quả chúng ta tạo ra một bức tranh phát triển giáo dục với các bộ phận vênh nhau về kích cỡ khiến hình hài của nền giáo dục méo mó, các mảng màu lại tương phản, rất khó chấp nhận,” giáo sư Dong nhận định.
Bên cạnh đó là hàng loạt các vấn đề khác như làm sao đảm bảo chất lượng giáo dục khi cơ sở vật chất trường lớp còn khó khăn? Làm sao phụ thân có điều kiện tiếp cận năng lực từng học trò khi sỹ số quá đông? thực hiện phân hóa sau bậc trung học cơ sở thì bậc trung học phổ quát sẽ tổ chức thế nào? Có thể nói rất nhiều thách thức đang đặt ra với ngành giáo dục, nói như Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Vũ Luận, đây là một “trận đánh lớn” của toàn ngành mà để thực hành được phải đầy quyết tâm và thậm chí là “sẵn sàng trả giá.
Giờ học của học sinh trường Trung học phổ biến Quang Trung. Lần cách tân thứ 2 năm 1956, thực hiện khi nửa nước đã được giải phóng, vừa cần nhân công cho cuộc kháng chiến chống Mỹ vừa cần lực lượng cho xây dựng giang sơn hòa bình.
Lấy "năng lực con người" làm trung tâm Theo giáo sư, tiến sỹ Phạm Tất Dong, Phó Chủ tịch, Tổng thư ký Hội Khuyến học Việt Nam, kể từ khi dành được độc lập, giáo dục Việt Nam đã ba lần canh tân. Giáo sư Nhĩ đưa tỉ dụ như việc đổi thay ở phổ quát, tập hợp sang năng lực người học dẫn tới chương trình phải thay đổi, sách giáo khoa phải viết lại, hàng ngũ đay phải được đào tạo lại, phương pháp giảng dạy phải thay đổi… Trong các vấn đề trên thì chương trình, sách giáo khoa và hàng ngũ ba là những nguyên tố được quan hoài hàng đầu.
Lần trước hết là năm 1950, đoạn tuyệt hoàn toàn với chương trình giáo dục Trần Trọng Kim. Với đề án này, ngành giáo dục sẽ có thời cơ đổi mới mạnh mẽ. Từ năm 1986, khi chuyển sang nền kinh tế thị trường, giáo dục đã bắt đầu biểu lộ những bất cập nhưng từ đó đến nay chỉ có những điều chỉnh chắp vá, chưa có cuộc cải cách giáo dục toàn diện nào.
” Nhìn ở góc độ khác, giáo sư Đinh Quang Báo, Viện nghiên cứu sư phạm, Đại học Sư phạm Hà Nội, cũng san sẻ: “Điều quan trọng nhất là nó sẽ làm đổi thay tư tưởng của những người làm giáo dục Việt Nam, từ các nhà lãnh đạo, quản lý đến từng thầy giáo, thậm chí cả học sinh và phụ huynh về mục tiêu giáo dục, đó là hình thành năng lực con người chứ không phải những cái đầu nhét đầy chữ.
“Lúc thì đổi mới chương trình giáo dục và sách giáo khoa, lúc thì đổi mới thi cử, lúc thì đổi mới phân ban. (Ảnh: Phạm Mai/Vietnam+) Nếu được duyệt, Đề án sẽ là kim chỉ nam để đổi thay một cách cơ bản nền giáo dục Việt Nam và được kỳ vọng sẽ khắc phục được những yếu kém của giáo dục bây giờ.
